Overdenking Pastor Piet de Jong

De werkelijkheid zit op slot en de sleutel is gebroken

door Pastor Piet de Jong

Het blijft onwerkelijk om van de een op de andere dag je ouders niet meer te kunnen ontmoeten, je jarige kind of kleinkind geen knuffel te kunnen geven en 1,5 m afstand te moeten houden van elkaar. En hoe bestaat het dat zoveel dierbaren ons ontvallen ten gevolge van het coronavirus, dat de economie in elkaar dondert en veel mensen hun baan kwijtraken? We zoeken naar de zin van deze onwerkelijke toestand.

- promotie -

Met die zinvraag spreken veel mensen mij aan. Dan hoor ik opmerkingen als: ‘de mensen hebben het veel te goed, het moest wel een keer vastlopen’. Of: ‘ons geloof in de maakbaarheid is ons boven het hoofd gestegen’. En dan hebben we ook nog dat andere geloof: ‘als God zo machtig is waarom heeft ie dan zoiets als het coronavirus toegelaten. Waarom laat God al dat lijden toe?’

Ik verontschuldig me dan maar met de opmerking dat ik wel bij Hem in dienst ben, maar dat ik er ook niks aan kan doen. Maar God de schuld geven schiet ook niet op en het doet Hem geen recht. Want als er iemand solidair met ons is geweest dan is het wel Gods Zoon zelf. Riep Hij niet in volstrekte eenzaamheid hangend aan het kruis: ‘Mijn God, mijn God waarom heb je me verlaten?’ 

Waarom toch al dat lijden in het leven van mensen?

Dat is een vraag die we eigenlijk niet aankunnen. We weten er geen raad mee. En als we al naar antwoorden zoeken, zoeken we tegenwoordig de antwoorden meer in de psychologie dan in de theologie: meer bij de mens en minder bij God. Veel geleerden van naam hebben gezocht naar een antwoord, maar ze kwamen er niet uit.  De Franse schrijver Voltaire beschouwt de vraag naar het lijden als een intellectueel spel van gevangenen die met hun eigen ketting rammelen. Je komt er gewoonweg niet uit. De grote cultuurfilosoof Romano Guardini zei op zijn sterfbed: ‘Als ik daarboven ben aangekomen dan zal ik me niet alleen laten ondervragen, maar zelf ook vragen stellen. Een vraag die in geen enkel heilig boek en door geen enkel Godgeleerde ooit beantwoord is kunnen worden: ‘Goeie God waar zijn al die verschrikkelijke omwegen naar het heil voor nodig, waarom al dat lijden van zoveel onschuldigen?’

Natuurlijk er zijn antwoorden genoeg, sommigen schudden ze zo uit hun mouw: Het is de schuld van Adam en Eva, we delen in die schuld en daarom valt het niet mee om op het rechte pad te blijven. Dat brengt pijn met zich mee. Die pijn geeft ons de gelegenheid innerlijk te rijpen. Het lijden is blijkbaar geen theoretisch probleem, maar de werkelijkheid van alle dag van mensen. Daar voltrekt zich verdriet en pijn. Daarom moet je lijden willen bestrijden en niet willen begrijpen.