Voor wat hoort wat

Door Ton Geerts

Voor wat hoort wat; een mooi uitgangspunt! Ik doe graag iets voor een ander vanuit de overtuiging dat de ander aan mij denkt als hij/zij iets te bieden heeft. Het lijkt zo’n simpel en logisch principe. Maar toch gaat er een wereld aan complexe ongeschreven wetten achter schuil.

- promotie -

Voldoening

Allereerst het voor wat gedeelte. Dit brengt me terug naar mezelf en meer in het bijzonder dat waar ik een goed gevoel van krijg. Komt een goed gevoel voort uit ‘wat’ ik gegeven heb, of ‘dat’ ik gegeven heb? Stel dat het ‘wat’ de belangrijkste factor zou vormen. Dan zou meer van hetzelfde geven ook meer voldoening op moeten leveren. Als ik iemand een doosje aardbeien uit eigen tuin geef, is het gevoel niet minder dan wanneer ik twee doosjes geef. Maar als ik al mijn aardbeien weggeef, ontstaat een onbehaaglijk gevoel van overdrijven. Het is dus niet zo dat meer geven automatisch meer voldoening oplevert. Dus moet het feit ‘dat’ we geven wel de belangrijkste factor zijn. Maar zo gemakkelijk is het dan ook weer niet helaas. Ik herinner me van vroeger dat het delen van de helft van mijn snoepjes absoluut voelde als verlies en helemaal niet als voldoening. Terwijl ik gestart was met niets en dus alle snoepjes eerst gekregen had en slechts de helft hoefde door te geven. Het ‘dat’ van geven is op zichzelf dus ook niet de bron van de voldoening.

Trots

Er is dus kennelijk nog een factor die meespeelt in het verkrijgen van voldoening in het geven. Ik denk dat trots vaak de verborgen kracht is in geven. Neem het voorbeeld van de aardbeien, met zorg water gegeven, opgekweekt, rood zien kleuren en uiteindelijk geplukt. Trots op het resultaat! Door te delen worden anderen deelgenoot van het eindresultaat en is de trots veel groter dan het gemis van de aardbeien.

Denken aan een ander

Voor de ontvanger maakt het waarschijnlijk niet uit waarom hij of zij de aardbeien krijgt. Als ik iets krijg, dan voel ik me vereerd dat een ander aan mij gedacht heeft, van alle mensen juist mij uitgekozen heeft als ontvanger. De voldoening van de ontvanger komt dus uit een heel ander gevoel voort dan de voldoening van de gever. Da’s best curieus eigenlijk.

Spreekwoord

De combinatie van ‘voor wat’ en ‘hoort wat’ is dus best bijzonder. Met verschillende redenen om te geven en te ontvangen is het misschien helemaal niet zo vanzelfsprekend om deze te koppelen in een spreekwoord. Maar spreekwoorden zijn er natuurlijk niet voor niets. Het ‘voor wat’ roept kennelijk dus toch enigszins betrouwbaar het ‘hoort wat’ op. Het spreekwoord stamt uit de tijd van de Romeinen (Quid pro quo) waarbij zij gaven aan hun goden opdat die hun wensen zouden vervullen.

Kerstwens

In deze tijd van corona, bijzondere verkiezingen in Amerika en aanslagen om de hoek bestaat het risico dat de band tussen ‘voor’ en ‘hoort’ verslapt. En ook dicht bij huis zien we allemaal wel voorbeelden waarin het ‘hoort’ wat achterblijft, of het ‘voor’ achterwege gelaten wordt. In deze tijd van Kerst wens ik iedereen veel ‘hoort wat’ toe en hoop ik dat we extra stilstaan bij de voldoening achter het ‘voor wat’. Fijne kerstdagen!

[Deze bijdrage is ook gepubliceerd in De Stempel van 9 december 2020]